Jedną z głównych przyczyn wyboru spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest oddzielenie majątku spółki od majątku jej wspólników i osób zarządzających. Nie oznacza to jednak, że członek zarządu nigdy nie może ponosić odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

W określonych sytuacjach problemy finansowe spółki z o.o. mogą doprowadzić do dochodzenia należności również od członków jej zarządu.

Dlatego szczególnie ważne jest odpowiednio wczesne rozpoznanie momentu, w którym problemy z płynnością zaczynają oznaczać niewypłacalność.

Czy członek zarządu automatycznie odpowiada za długi spółki?

Nie.

Podstawową zasadą jest to, że zobowiązania spółki z o.o. są zobowiązaniami samej spółki.

Kodeks spółek handlowych przewiduje jednak szczególną odpowiedzialność członków zarządu w sytuacji, gdy egzekucja prowadzona przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

Wówczas, po spełnieniu ustawowych warunków, może powstać solidarna odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki.

Nie jest więc prawidłowe ani stwierdzenie, że „zarząd zawsze odpowiada prywatnie”, ani że spółka z o.o. zapewnia członkom zarządu pełną ochronę niezależnie od ich działań.

Co oznacza bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce?

W dużym uproszczeniu chodzi o sytuację, w której wierzyciel nie może uzyskać należnej zapłaty z majątku spółki.

Dopiero wtedy szczególnego znaczenia nabierają przepisy pozwalające skierować roszczenia wobec członków zarządu.

Dlatego brak majątku w spółce nie zawsze oznacza zakończenie problemu dla osób, które nią zarządzały.

Kluczowy jest moment wystąpienia niewypłacalności

Zarząd powinien stale kontrolować, czy przedsiębiorstwo jest zdolne do wykonywania wymagalnych zobowiązań.

Prawo upadłościowe przewiduje obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni od wystąpienia podstawy do jej ogłoszenia.

Dlatego bardzo ważne jest ustalenie nie tylko tego, ile spółka ma długów, ale również od kiedy rzeczywiście była niewypłacalna.

Szerzej opisujemy to w artykule Niewypłacalność przedsiębiorcy – kiedy problemy z płynnością stają się podstawą upadłości?.

Czy złożenie wniosku o upadłość może mieć znaczenie dla odpowiedzialności?

Tak.

Kodeks spółek handlowych wskazuje okoliczności, które mogą pozwolić członkowi zarządu uwolnić się od odpowiedzialności przewidzianej w art. 299 k.s.h.

Znaczenie może mieć między innymi wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo w odpowiednim czasie doszło do wskazanych w ustawie zdarzeń związanych z postępowaniem restrukturyzacyjnym.

Przepisy przewidują również inne przesłanki uwolnienia się od odpowiedzialności, np. brak winy albo brak szkody wierzyciela w określonych okolicznościach.

Każda sprawa wymaga więc analizy konkretnych dat i dokumentów.

Dlaczego zarząd nie powinien czekać do całkowitego paraliżu spółki?

Częstym błędem jest kontynuowanie działalności przez kolejne miesiące w nadziei, że sytuacja sama się poprawi.

W tym czasie mogą jednak rosnąć zaległości wobec kontrahentów, banków, ZUS, urzędu skarbowego i pracowników.

Im później przeprowadzona zostanie analiza, tym trudniej może być wykazać, że zarząd odpowiednio reagował na pogarszającą się sytuację.

Zagadnienie to rozwijamy w artykule Upadłość spółki z o.o. – kiedy zarząd powinien zareagować?.

Czy restrukturyzacja może być alternatywą?

Jeżeli spółka ma problemy, ale nadal posiada zdrową część biznesu i realne możliwości dalszego funkcjonowania, warto przeanalizować restrukturyzację.

Prawo nie wymaga, aby przedsiębiorca czekał na całkowitą utratę płynności.

Odpowiednio wcześnie rozpoczęta procedura może pozwolić uporządkować zobowiązania i podjąć próbę zawarcia układu z wierzycielami.

Więcej o wyborze pomiędzy tymi scenariuszami piszemy w artykule Firma ma długi i traci płynność – restrukturyzacja czy upadłość?.

Czy odpowiedzialność zawsze dotyczy wszystkich członków zarządu?

Nie należy automatycznie zakładać identycznej sytuacji każdej osoby.

Znaczenie mogą mieć m.in. okres pełnienia funkcji, moment powstania niewypłacalności, moment powstania zobowiązania oraz działania podejmowane przez poszczególnych członków zarządu.

Dlatego przy sporze dotyczącym odpowiedzialności potrzebna jest chronologia: kiedy osoba weszła do zarządu, kiedy z niego wystąpiła, kiedy spółka utraciła płynność i jakie działania podjęto.

Co powinien przygotować członek zarządu?

Najważniejsze są dokumenty pozwalające odtworzyć kondycję finansową spółki w czasie.

Przydatne będą sprawozdania finansowe, zestawienia wymagalnych zobowiązań, wyciągi bankowe, informacje o egzekucjach, korespondencja z kluczowymi wierzycielami oraz dokumentacja dotycząca prób restrukturyzacji lub przygotowania wniosku o upadłość.

Nie chodzi wyłącznie o aktualny stan spółki. W sprawach dotyczących odpowiedzialności bardzo istotna może być sytuacja sprzed wielu miesięcy.

Odpowiedzialność zarządu spółki z o.o. w Kielcach

Zarządy spółek z Kielc i województwa świętokrzyskiego powinny reagować już na etapie narastających zaległości, a nie dopiero po całkowitej utracie majątku przez przedsiębiorstwo.

Wczesna analiza może wykazać, że możliwa jest jeszcze restrukturyzacja albo że należy przygotować wniosek o upadłość.

Informacje o wsparciu w tym zakresie znajdują się na stronie Upadłość przedsiębiorców — KS Syndycy.

Podsumowanie

Spółka z o.o. nie oznacza bezwarunkowej ochrony prywatnego majątku członków zarządu.

Jeżeli egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna, w określonych sytuacjach może powstać odpowiedzialność osób zarządzających. Kluczowe znaczenie ma wtedy moment wystąpienia niewypłacalności i działania podjęte przez zarząd.

Dlatego przy problemach finansowych spółki czas reakcji jest jednym z najważniejszych elementów ochrony interesów zarówno przedsiębiorstwa, jak i osób nim zarządzających.